Het valt mij op…

(macht)

Naar het begin

anarchisme,macht,zelfbewustzijn.

Terug naar: de Homepage van Rob van Es voor méér informatie

Naar artikelen: Het toenemend belang van het Atheïsme ; Geen God wat dan ; Godsdienst en Geloof ; Evolutie of Creatie ; De fundamentele intolerantie van de Godsdienst ; God bestaat niet ; Bedreiging van het vrijdenken en het atheïsme ; De verdedigers van de Godsdienst ; Waarom is de Islam als godsdienst tegen de Westerse Wereld..? zie no. 27. ; Toch nog een Theocratie- zie afl. 18 ; Ongewenst atheïsme- zie afl. 32 ; Een grens te ver (Israël) ; Verbieden van de godsdienst..?-zie afl. 21 ; Hoe zit het nou met god ; Het gesprek ; Het gelijk en de dialoog ;

Het valt mij op….,

dat veel mensen menen dat er nooit een wereld zal komen waarin het behoorlijk toegaat. Die mensen wijzen er terecht op dat alle vooruitgang en ontwikkeling almaar aan één ding voorbijgegaan is: aan de mens zelf. Voortdurend blijkt dat de mens zelf nog steeds een bandiet is die bij elke keuze consequent het kwade kiest. Vooral de laatste tijd, nu de “onthullingen” in de mode zijn gekomen en zelfs principieel rechtlijnige “vinken” zich als aasgieren blijken te ontpoppen, vindt de gedachte steun dat de mens wezenlijk slecht is. Dat hij inderdaad “het laatste roofdier” is en dat zodoende “iedereen te koop is” als je de prijs maar aantrekkelijk maakt. Het is merkwaardig dat aan de meeste ongelovigen ontgaat dat de gedachte van de wezenlijke slechtheid van de mens een christelijke gedachte is.

Hij is gegrond op de overtuiging dat al het bestaande maar een voorbijgaande manifestatie van de werkelijkheid zelf is. Het bestaande is volgens die opvatting bepaald en benauwd en beperkt en als zodanig is het het tegendeel van het eeuwige en oneindige dat god is. Het bestaande is de “verkeerde” werkelijkheid. Duidelijk is dat het dus eigenlijk gaat om de niet-verkeerde werkelijkheid, en daarbij doet het nauwelijks ter zake hoe we dat niet-verkeerde noemen: god, of geest, of idee, of het menselijke, of ... (vult u maar in wat u wilt, het is altijd raak!). Die eigenlijk christelijke gedachte zit in onze cultuur ingebakken, zelfs als die cultuur zich hier en daar atheïstisch waarmaakt. Bijgevolg zijn beiden: gelovigen en ongelovigen, van mening dat er met de mens iets moet gebeuren wil er ooit iets van de zaak terechtkomen. Hij moet zich gaan richten naar een macht, binnen of buiten hemzelf, die hem dwingt behoorlijk te zijn en dat wil zeggen: te zijn overeenkomstig de wetten van die niet-verkeerde werkelijkheid. De meeste mensen zijn van mening dat die maatgevende macht buiten de mens persoonlijk ligt. Zij zien de levende mens dus eigenlijk als een slaaf of een knecht: “de dienstknecht des Heren”. Maar anderen zoeken het in de mens zelf. Zij vinden dat de mens tenslotte zichzelf zal kunnen beheersen en besturen. Het gaat echter steeds om de één of andere vorm van macht.

Nu is de “macht” een verhouding die voor de zelfbewuste mens geldt; een mens moet iets wéten om bereid te zijn zich voor een macht te buigen. Het kind moeten wij leren te gehoorzamen want vanuit zichzelf doet het dat niet. Zo zal de mens ook iets moeten leren om behoorlijk te worden. En zo verwachten wij de uiteindelijke redding van het zelfbewustzijn en dus ook van het denken, de kennis en de wetenschap. Maar, zoals gezegd, er blijkt geen enkele menselijke verbetering te bespeuren ondanks de zelfbewuste, wetenschappelijke vooruitgang. Er zit dus ergens een lek in de redenering dat er een maatgevende macht moet gaan gelden. En dat betekent dat nagenoeg alle idealen gedoemd zijn te mislukken en dat de theorieën fout zijn. Ons ideaal van communisme, socialisme en anarchisme (om de mooiste te noemen) zal op een fiasco uitlopen. Het zelfbewustzijn maakt de mens zelf alleen maar geraffineerder, het “verschmelzert” hem... Langs de weg van de zelfbewustwording komt de zaak niet terecht, al mogen wij anderzijds ook weer niet stellen dat het zonder die ontwikkeling gaat. Wat uiteindelijk de mens redt is iets anders in hem en daardoor komen de verhoudingen zo te liggen dat er geen enkele vorm van macht over blijft - dus ook niet in de mens zelf.

Dat andere dat tenslotte de mens zal redden, is het psychische dat hem er toe brengt vanzelfsprekend behoorlijk te zijn zonder dat daartoe innerlijke of uiterlijke voorschriften nodig zijn. En als het zover is zijn we bij de ware anarchie aangeland. Dat zo weinig denkers dit in de gaten hebben is toch wel heel opvallend.....

No. 63 - februari 1976

Bovenstaande tekst is geschreven: door Jan Vis, filosoof.

Terug naar: de Homepage van Rob van Es voor méér informatie

Zijn e-mail adres luidt: ...

Web pagina: …

Artikel werd geplaatst in de uitgave "IN NIETS NEUTRAAL" No.63 – februari 1976 van De Vrije Gedachte te Rotterdam.

Aangezien de filosofie er niet is voor enkele bevoorrechten, maar juist voor alle mensen, is het citeren uit dit artikel zonder meer toegestaan.

Bronvermelding wordt echter wel op prijs gesteld.

website analysis

website analysis
online hit counter