BRIEFWISSELING (macht-2)
februari
1987
euthanasie,macht.
Bladwijzer:
NAVO
BRIEFWISSELING
(macht-2)
Beste Jan.
Als je regelmatig ons blad leest, bemerk je
duidelijk dat de vrijdenkers oog hebben voor de misstanden in de wereld. En
terecht. Als je normaal de krant leest en een beetje t.v. kijkt val je van de
ene verbazing in de andere. En iedere keer vraag je je af of het allemaal niet
wat handiger te regelen is. Ik weet best dat in een kapitalistische
maatschappij de problemen veel groter zijn dan je op het eerste gezicht zou
zeggen en het wordt nog ingewikkelder door het feit dat twee grootmachten
vechten om macht en aanzien. Deze grootmachten hebben het ieder weer moeilijk
met de landen welke in hun invloedsfeer vallen en moeten alle zeilen bijzetten
om deze landen op een lijn te houden. Vanuit deze visie is het begrijpelijk dat
indertijd Kennedy de oprichting van de EEG het grootste gevaar noemde sinds de
tweede wereldoorlog. Nu is dat wel zeer duidelijk. Een handelsoorlog met de
Verenigde Staten, zoals die nu dreigt met de EEG, is een gevolg van de
samenbundeling van de westerse Europese landen tot een macht welke moeilijker
te bestrijden is dan wanneer elk land individueel moet proberen zijn belangen
veilig te stellen. Ook binnen zo'n machtsblok als de EEG, speelt weer een
strijd tussen de landen onderling en het machtsblok blijft alleen bestaan omdat
iedere partij weet dat het van levensbelang is om de samenwerking in stand te houden.In deze enorme machtsstrijd is het begrijpelijk dat
de meest voor de hand liggende oplossing vaak niet gekozen kan worden aangezien
het algemeen belang niet voorop kan staan maar de belangen van de deelnemende
landen. In elk land is echter zo'n machtsstrijd aanwezig. Praktisch ieder
individu heeft zich aangesloten bij een organisatie welke zijn belangen
behartigt en al ben je als individu niet aangesloten, dan spreekt zo'n
organisatie toch namens jou. Ik noem voorbeelden: organisaties voor werknemers,
werkgevers, vrouwen, vissers, boeren, werkelozen, dierenliefhebbers, milieubestrijders,krakers, invaliden, ouderen, jongeren,
fietsers, automobilisten, wandelaars, kleiduivenschutters, aquariumhouders
enz.. enz.. enz. Ook als je dus nergens bij aangesloten bent is er toch een
aantal organisaties welke namens jou hun stem laten horen. Daarnaast is er dan
de macht van het geld, welke als een rivier over de gehele wereld stroomt
waaruit steeds opnieuw weer zijarmen ontstaan en waarvan uitlopers op kunnen
drogen. Deze macht wordt gevormd door de banken, de beleggingsmaatschappijen,
pensioenfondsen enz... Deze macht waarop de regeringen weinig invloed hebben is
maar op één ding uit en dat is winst. Deze macht is zelfs zo groot dat zij mede
de waarde van de munt en de hoogte van de te betalen rente kunnen bepalen. Dan
zijn er nog politieke partijen. Duidelijk is dat deze zichzelf overleefd
hebben, want in het spel om de macht nemen zij een steeds bescheidener plaats
in. Dit kan ook niet anders, want de macht van de belangenorganisaties en de
macht van het geld zijn zo groot dat bepaalde besluiten eenvoudig niet genomen
kunnen worden. Vooral economisch kunnen de partijen bijna geen kant meer uit, want
de moderne economie vraagt om beslissingen welke genomen moeten worden of je ze
nou leuk vindt of niet. De strijd is dat ook niet meer of je een beslissing wel
of niet moet nemen, maar om een procentje meer of minder. Blijven dus de
ideologische verschillen, welke steeds minder worden, wat te merken is aan de
verschillende stromingen welke door de partijen heen lopen. Voor de kiezer en
voor de vrijdenkers in het bijzonder is het dus steeds moeilijker om zich bij
een partij geheel thuis te voelen. Jan, je kunt het geloven of niet, maar ik
zou me niet zonder meer nog links willen noemen. Soms kan ik me nog goed vinden
in een linkse gedachte, maar ik moet toegeven dat soms een rechtse maatregel
mij aanspreekt. Ik denk dat dit komt doordat ik bij een keuze altijd het
algemeen belang voorop tracht te stellen en ik in elke politieke partij dat
verdomde groepsbelang zie prevaleren. Blijft dan de rol van het individu in
deze. Ik vind dat wij daar als vrijdenkers te weinig aandacht aan besteden en
wil het daar de volgende keer met je over hebben.
Groetjes, Cees Storm
De politieke partijen hebben zichzelf overleefd
en zij spelen een steeds bescheidener rol; de feitelijke macht ligt ergens
anders, namelijk bij het geld, dat het werkelijke eindproduct is van de moderne
economie. Dat is de strekking van je opmerking over de politiek, voorzover die zich in de tegenwoordige democratie nog
steeds bedient van partijen. Ik denk dat ik het daarmee wel eens kan zijn, maar
toch geloof ik dat het wel goed is een paar onderscheidingen aan te brengen. Ik
doe dat om te beginnen aan de hand van jouw eigen opmerkingen. "In het
spel om de macht nemen zij (de politieke partijen) een steeds bescheidener
plaats in." Is dat wel zo? Ik denk dat het maar ten dele waar is,
afhankelijk van de optiek van waaruit je de zaak bekijkt. Doe je dat vanuit de
zogenaamde politieke idealen, waarvan die partijen zeggen dat zij die bestreven. dan kan je inderdaad vaststellen dat die idealen
steeds minder van belang zijn en dat het zelfs voor de partij ideologen
onmogelijk wordt ze duidelijk onder woorden te brengen. Men weet zelf
nauwelijks meer waarom het oorspronkelijk allemaal begonnen was. Logisch dat er
van de verwezenlijking van die denkbeelden steeds minder terecht komt; zij
dienen feitelijk alleen nog maar als massapsychologische lokkers om het
kiezersvolk te verleiden een bepaalde keuze te maken. Een duidelijk voorbeeld
daarvan is, dunkt mij, het plotseling pacifistisch standpunt van de PVDA ten
aanzien van de nucleaire bewapening. Die zogenaamde socialisten zijn helemaal
niet vredelievend en zij hebben niets tegen atoombommen als die het de NAVO mogelijk maken
de tanden te laten zien. De westerse vrijheden moeten verdedigd worden, al weet
niemand wat die vrijheden dan wel zijn en waartegen die verdedigd moeten
worden! Er is immers geen feitelijke bedreiging, er zijn slechts dingen die als
een bedreiging voorgesteld worden en die men graag als zodanig in stand houdt,
voornamelijk omdat het geld in het laatje brengt en ook omdat angstige mensen
gemakkelijker te manipuleren zijn. De inhoudelijke politiek stelt inderdaad
niets meer voor. Maar als je het nu eens bekijkt vanuit de optiek van de macht,
zoals die als iets begerenswaardigs de plaats van het ideaal ingenomen heeft?
Dan zie je dat de politieke partijen - uiteraard voornamelijk de grote - een
vrijwel absolute macht bezitten. Doormiddel van zogenaamde coalities en regeeraccoorden vormen zij wezenlijk één partij die het
voor het zeggen heeft. En maar smalen over de Sovjet Unie omdat die alleen maar
de communistische partij toelaat! Onder het mom van democratie regelen zij het
hier precies zo en zetten zij net zo goed het parlement buiten spel. Hoe je ook
over de kwaliteit van een parlement mag denken, het is in laatste instantie
toch een volksvertegenwoordiging, al is het een heel erg primitieve. Als je die
uitschakelt, schakel je het volk uit en dat betekent dat je onbeperkt en
ongecontroleerd je gang kunt gaan. Je verschilt in niets van de Russen, alleen
de methode om die macht te krijgen is enigszins anders - bij nadere beschouwing
ook niet eens zoveel...De tegenwoordige macht is niet los te denken van de
economie, sterker nog: het is economie. Economie naar een bepaalde gesteldheid,
namelijk die van de organisatie. Dit begrip vormt als het ware het “skelet” van
het moderne machtstelsel. Let maar eens op: men houdt
zich bij het zogenaamde regeren alleen maar met organisatorische problemen en
economische problemen bezig. Het vandalisme in de voetbalstadions wordt niet
beschouwd als een symptoom van onrust over en onvrede met onze cultuur, maar
als een organisatorische kwestie: er moet meer toezicht zijn, de supporters
moeten pasjes krijgen en er mag uiteraard geen bier meer worden verstrekt. Ideele zaken als bijvoorbeeld euthanasie, recht, vrede, bestaanszekerheid,
ontwikkeling, enzovoort, leveren, als zij al besproken worden, een
beschamende discussie op, die inhoudelijk geen enkel niveau heeft. Het draait
steeds weer op organisatorische problemen uit, in samenhang met geld dat er al
bij voorbaat niet blijkt te zijn. Dat geld is er natuurlijk wel, maar men wil
het daaraan niet uitgeven, juist omdat de maat ligt bij organisatie en
economie. Daarvoor wordt het geld namelijk met scheppen uitgegeven. Zozeer is
het denken in deze grootheden al ingeprogrammeerd dat
zo ongeveer iedereen als vanzelfsprekend in termen van “management” denkt als
het over regeren gaat. Dat je het begrip “regeren” ook nog wel eens zou kunnen
opvatten als “vooruitzien”, dat wil zeggen: de weg wijzen, ligt helemaal niet
meer in het denken. Dat is hooguit tot een fraaie kreet geworden om in een
televisieprogramma te slaken, liefst met deemoedig neergeslagen ogen...Ik wil
maar zeggen: als je de politiek beschouwt als een van de componenten van de
macht in het algemeen, naast de economische en organisatorische, dan durf ik
rustig te stellen dat zij machtiger is dan ooit. Gezamenlijk houden die
componenten op een waarlijk griezelige wijze de mensen in hun greep. Dat gaat
tegenwoordig door tot in de slaapkamers van de mensen, bijvoorbeeld de
bijstandsvrouwen, die er mogelijk iets aan over zouden kunnen houden als hun
vriend heel correct zijn aandeel in de boodschappen betaalt. Om die
schandelijke corruptie het hoofd te bieden worden straks “sociaal rechercheurs”
opgeleid en wordt het algemeen geldend recht, door omkering van de bewijslast,
verkracht. Zo ongeveer alles wordt gecriminaliseerd... terwille
waarvan? Precies, de economie en de organisatie van de staat en niet terwille van het welzijn van de mensen. Er iets
bijverdienen, of een aantal dingen gezamenlijk doen om enigszins redelijk rond
te komen, wordt in plaats van toegejuicht strafbaar gesteld: het is stelen van
de gemeenschap. Foei, roepen de “grote stelen”, waarvan er, zoals bekend, de
meeste zijn! De componenten politiek, organisatie en economie vormen de moderne
inhoud van het begrip “macht”. Zij zijn innig met elkaar verstrengeld en lopen
vaak vloeiend in elkaar over. De belangen van de Shell bijvoorbeeld zijn op hun
wijze de belangen van de politiek en ook die van de organisatie van de
maatschappij. De prijs van ons aardgas hangt samen met de belangen van de
Shell, zoals wij allemaal tot onze verbazing gemerkt hebben. Het bedrijfsleven
bepaalt hoe hoog onze uitkeringen zullen zijn en de lonen worden hoofdzakelijk
door de politiek vastgesteld. De grootindustrie is een belangrijke factor in
het spel van oorlog en vrede, die op hun beurt zo langzamerhand meer als
organisatorische grootheden dan als essentiële menselijke realiteiten worden
gezien. Die drieslag van de moderne macht bepaalt al het handelen van de
mensen, niet alleen dat van de topfiguren, maar ook het gedoe van de burgers.
Allemaal hebben zij, gewild of ongewild, verbindingen met maatschappelijke
organisaties, met economische stelsels en partij politieke groeperingen.
Iedereen heeft, op de een of andere manier, onvermijdelijk met die drieslag te
maken, ook als men er niets van wil weten en zich, om zo te zeggen,
anarchistisch opstelt. Inderdaad kan je je dan gaan afvragen wat het betekent
als je een mens een individu noemt...
Hartelijke groeten,
Jan Vis
Bovenstaande
tekst is geschreven:
Door
Jan Vis, filosoof.
Pagina's
zijn door mij uit het tijdschrift van De Vrije Gedachte No. 173 februari 1987
overgenomen.
Aangezien
de filosofie er niet is voor enkele bevoorrechten maar juist voor alle mensen,
is het citeren uit mijn werk zonder meer
toegestaan. Wel echter zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld
gaat van een duidelijke bronvermelding! (Jan Vis)
|
|